Παναγιώτης Κατσούλης: Απαγόρευση των εφήβων στα social media «για τα μάτια του κόσμου»

Από το 2027 απαγορεύεται η πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παιδιών κάτω των 15 ετών. Η επαλήθευση της ηλικίας «μπορεί» να διευκολύνεται από το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet, υπό την εποπτεία του ΕΣΡ και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων. Ο νόμος ψηφίζεται άμεσα και όντως γονείς που μάχονται καθημερινά να «φύγουν» τα παιδιά τους από τις οθόνες θα νιώσουν ανακούφιση.

Όμως η  κυβερνητική πρόταση μπορεί να επιτευχθεί; Με ποιο τρόπο και με ποιες κυρώσεις; Πως θα αποτρέπεται η πρόσβαση; Μέσω του Kids Wallet το οποίο «δύναται», αφού «δεν επιβάλλεται η χρήση συγκεκριμένου μέσου ταυτοποίησης», αφού η Κομισιόν έκρινε προσφάτως πως αυτό καθώς και οι κυρώσεις παραβιάζουν το άρθρο 28 του ευρωπαϊκού κανονισμού για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA).

Έτσι το εθιστικό επιχειρηματικό μοντέλο των πλατφορμών μένει ως έχει. Ο νόμος δεν αναφέρει το παραμικρό για το ατελείωτο σκρολαρίσμα, την αυτόματη αναπαραγωγή περιεχομένου, τις διαρκείς ειδοποιήσεις και τους αλγορίθμους συστάσεων. Για όλους, 15χρονους και ενήλικες, όλα μένουν ίδια. Οι εφαρμογές μηνυμάτων (Viber, WhatsApp), τα παιχνίδια, οι chatbots-σύντροφοι, εξαιρούνται.

Η όλη διαδικασία είναι πρόχειρη και με λογική fast track. Το παράδειγμα της Γαλλίας, όπου ακυρώθηκε η κεντρική διάταξη του νόμου που απαγόρευε τα social media σε ανήλικους κάτω των 15 ετών, δεν λαμβάνεται υπόψη. Η Ε.Ε. κινείται συνολικά σε άλλη κατεύθυνση, με αποκλεισμό μόνο των παιδιών κάτω των 13 ετών. Όταν ψηφιστεί ο ευρωπαϊκός κανονισμός, η ελληνική ρύθμιση θα καταργηθεί.

Από την άλλη η Αυστραλία, η χώρα πρότυπο για την κυβέρνηση, εφαρμόζει από το 2025 το όριο των 16 ετών με πολύ ισχυρό μηχανισμό: Ρητή υποχρέωση των πλατφορμών, όχι των χρηστών ή των γονέων, αποκλεισμού των εφήβων με βαριά πρόστιμα. Όμως η πρώτη επίσημη αξιολόγηση τον Ιούλιο του 2026 σε πάνω από 4.000 οικογένειες, φανέρωσε πως οκτώ στα δέκα παιδιά – χρήστες είναι ακόμη μέσα στις πλατφόρμες. Η απαγόρευση άλλαξε μόνο τον τρόπο που μπαίνουν.

Εμείς αντιγράφουμε ένα μοντέλο που ακόμη δεν είναι δεδομένη η αποτελεσματικότητα του, χωρίς ευθύνη για τις πλατφόρμες, δίχως πρόστιμα. Αγνοήθηκε η ανοιχτή επιστολή της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας, 24 φορέων και 252 οργανώσεων. Μεταξύ άλλων ζητούσαν εξηγήσεις για την εξαίρεση του YouTube, πρότειναν τον ψηφιακό εγγραμματισμό και επανασχεδιασμό των πλατφορμών, εκτιμούσαν πως το βάρος πέφτει στους χρήστες και όχι στις πλατφόρμες, αφού η επαλήθευση ηλικίας χαρίζει στις πλατφόρμες αυτό που πραγματικά χρειάζονται, τα επαληθευμένα δεδομένα.

Τον Αύγουστο με τον συμβιβασμό της Meta στις ΗΠΑ, η ίδια η εταιρεία αποδέχθηκε να περιορίσει το ατέλειωτο σκρολάρισμα και τις νυχτερινές ειδοποιήσεις με δικαστική εγγύηση, αφού θεωρήθηκαν επιβλαβή. Αλλά ούτε αυτή η δικαστική απόφαση λαμβάνεται υπόψη στο νομοθέτημα.

Ο εθισμός των νέων και όχι μόνο, ήταν και είναι επιχειρηματική στρατηγική που δυστυχώς ο υπό ψήφιση νόμος δεν την ακουμπά. Γίνεται για τον εντυπωσιασμό της κοινής γνώμης και δεν ενοχλεί τους υπαίτιους του εθισμού.

 

Παναγιώτης Κατσούλης – Εκπαιδευτικός