Την Πέμπτη 27 Αυγούστου, με την παράδοση της πρωθυπουργίας από τον Αλέξη Τσίπρα, έκλεισε ο πολιτικός κύκλος που άνοιξαν οι εκλογές της 25ης του Γενάρη.
Όποιο και να είναι το αποτέλεσμα των επικείμενων εκλογών, είναι βέβαιο ότι όλα όσα είδαμε να συμβαίνουν στο επτάμηνο διάστημα της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ανήκουν πλέον στο παρελθόν και δεν πρόκειται να επαναληφθούν.
Την πολιτική διαχείριση των υποθέσεων της αστικής τάξης και των ισχυρών καπιταλιστικών κέντρων που κανοναρχούν την πολιτική ζωή της χώρας θα αναλάβουν νέα σχήματα που σε τίποτε δεν θα θυμίζουν την αμετροέπεια, την αφέλεια, την πραγματική ή σκηνική αδεξιότητα, την ασάφεια επιδιώξεων, στόχων, σχεδίων, όλα όσα εμπεριέχονται στην έκφραση «δημιουργική ασάφεια».
Ολα αυτά τα χαρακτηριστικά ούτε εγγενή ήταν στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛΛ., ούτε οπωσδήποτε οφείλονταν σε κάποιου είδους πνευματική υστέρηση των πρωταγωνιστών της, όπως πολλοί το «ερμήνευσαν». Οφείλονταν στη βασική και αδιέξοδη αντίθεση που τελικά ανατίναξε το κυβερνητικό και πολιτικό σχήμα: την με κοινωνικό πρόσημο ρητορεία από τη μια πλευρά – την προσήλωση στα ιερά και όσια του ευρωπαϊκού και ελληνικού καπιταλισμού, την πίστη στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στις προοπτικές της από την άλλη.
Το έργο που θα παρακολουθήσουμε στην παρούσα σύντομη προεκλογική περίοδο θα θυμίζει -θα επαναλαμβάνει ως φάρσα- αποσπάσματα του προηγούμενου: όλοι θα «αρνούνται μετά βδελυγμίας» τυχόν πατρότητα ή τυχόν συμπάθεια για το παρόν μνημόνιο ή για όλα τα μνημόνια γενικά.
Η φάρσα έγκειται ακριβώς σε αυτό: εύκολα θυμάται κανείς ότι στις κρίσιμες ημέρες του Ιουλίου, Αυγούστου όλα συλλήβδην τα «κόμματα» εξουσίας -τα «αστικά κόμματα» αν προτιμάτε- εκφράζανε ποικιλότροπα την αγωνία τους για την πιθανότητα να μείνει χωρίς μνημόνιο η χώρα, ενώ μόλις τους δόθηκε η ευκαιρία έσπευσαν να υπερψηφίσουν το νέο μνημόνιο, τις σελίδες του οποίου, όπως και πριν, δεν βρήκαν πάλι τον χρόνο να διαβάσουν. Αφού το ψήφισαν, φαίνεται πως άρχισαν να το διαβάζουν, καθώς αμέσως όλοι άρχισαν να το φορτώνουν στις πλάτες των κοινοβουλευτικών τους αντιπάλων… Τελικά, κανένα από τα μνημόνια δεν ευτύχησε να έχει την πλήρη αναγνώριση, αποδοχή και στοργή του πατρός του!
Παρά την αποφυγή δέσμευσης στον τομέα της πατρότητας, προφανώς τα διαδοχικά μνημόνια έχαιραν και χαίρουν της πλήρους αποδοχής της άρχουσας τάξης της χώρας μας και συνακόλουθα των πολιτικών ταγών της. Η καθολική αυτή αποδοχή και προσήλωση οδήγησε στα παράξενα του καλοκαιριού, όπου σύμπασα η θεσμική αντιπολίτευση έσπευσε να υπερψηφίσει το τυχόν μνημόνιο με εμφανή ενθουσιασμό – οπωσδήποτε πιο έκδηλο από τον αντίστοιχο των «παραπλανημένων» τμημάτων της συμπολίτευσης. Η δε διάθεση των τηλεοπτικών καναλιών απέναντι στον νεαρό Τσίπρα μεταβλήθηκε δραματικά μόλις ο τελευταίος προχώρησε στη γνωστή μεταστροφή του.
Ετούτα τα ασυνήθιστα και θαυμαστά αναδεικνύουν ένα πολύ ουσιαστικό ερώτημα. Για ποιον λόγο τα «ορφανά πατρός» μνημόνια ασκούν τόσο αποτελεσματική γοητεία στους πολιτικούς ταγούς της άρχουσας τάξης; Προφανώς η απάντηση στο ερώτημα δεν βρίσκεται στις κενές περιεχομένου μεγαλοστομίες των πρωταγωνιστών της μνημονιακής πολιτικής που διακηρύσσουν με στόμφο ότι οι συμφωνίες αυτές υπήρξαν η «σωτηρία της Ελλάδας». Μάλλον κοινωνικοί λόγοι και αιτίες βρίσκονται πίσω από τη φανατική προσήλωση σε μνημονιακές πολιτικές.
Τα καταστατικά κείμενα που ονομάζουμε «μνημόνια» αποτελούν πραγματικά επιτελικά σχέδια κοινωνικού πολέμου. Στηρίζουν, παράγουν και αναπαράγουν τον εγχώριο καπιταλισμό εξασφαλίζοντάς του πλούσια πλεονεκτήματα σε δύο κρίσιμα πεδία: στη συγκέντρωση κεφαλαίου και στη ριζοσπαστικοποίηση της εκμετάλλευσης της εργασίας. Κάνουν όμως και κάτι περισσότερο: δημιουργούν γύρω από τις νέου τύπου καπιταλιστικές δραστηριότητες το απαραίτητο κοινωνικό πλέγμα πάνω στο οποίο θα μπορέσουν κοινωνικά και πολιτικά να σταθεροποιηθούν και να λειτουργήσουν απρόσκοπτα οι πρώτες.
Για να το πούμε πιο απλά, δεν είναι μόνο οι μεγάλοι όμιλοι της ενέργειας, του εμπορίου ή των κατασκευών που άμεσα επωφελούνται από τις πρόνοιες των μνημονίων -παρατηρήστε την πορεία των δηλωμένων κερδών τους στη διάρκεια της «κρίσης», αλλά γύρω από αυτούς τροφοδοτείται ένα πλέγμα μικρότερων «εργολάβων»- των «ευρωπαϊκών έργων». Την έκταση αυτού του φαινομένου μπορούμε εύκολα να τη δούμε και να τη διαπιστώσουμε στην εντυπωσιακή ανάπλαση του αστικού και μη χώρου, οι ρυθμοί της οποίας δεν αναχαιτίστηκαν ούτε στα χρόνια της κρίσης. Είναι τα γνωστά έργα ΕΣΠΑ και όλα τα συμπορευόμενα.
Τα χαρακτηριστικά αυτών των έργων είναι ενδεικτικά: πρόκειται για έργα μη παραγωγικά ή για έργα που υπονομεύουν την εγχώρια παραγωγή. Για να εξηγήσουμε το τελευταίο ας σταθούμε μόνο στις «ανανεώσιμες» πηγές ενέργειας που χρηματοδοτούνται αφειδώς από τα ευρωπαϊκά ταμεία.
Το κόστος τους βαραίνει υπέρμετρα το κόστος της ενέργειας -του ηλεκτρικού- το οποίο μετακυλιόμενο στους καταναλωτές εξαρθρώνει κάθε βιοτεχνική ή αγροτική παραγωγική δραστηριότητα. Η δε «χλιδή» τους επιβάλλει την περαιτέρω αφαίμαξη της κοινωνίας στο όνομα νέων και παλιών επιχειρήσεων που θα αναλάβουν να συντηρήσουν και να διαχειριστούν το νέο σκηνικό. Προφανώς η διαδικασία ανάδειξης των τελευταίων εμπεριέχει κερδοσκοπία και διαφθορά – για τα οικοδομικά υλικά του καπιταλισμού πρόκειται.
Με τον τρόπο αυτό πολύ σημαντικά οικονομικά συμφέροντα της άρχουσας τάξης αλλά και διάχυτα συμφέροντα μικρότερου βεληνεκούς διαχέονται στην ελληνική οικονομία και κοινωνία. Η οικονομία και η παραοικονομία των «ευρωπαϊκών κονδυλίων» είναι το θεμέλιο της αστικής τάξης αυτή τη στιγμή. Αυτό εξηγεί τις αφύσικες συμπράξεις στον χώρο της πολιτικής ως προς την προώθηση και ανανέωση των μνημονίων. Αυτό επίσης δίνει ταξικό χαρακτήρα στη σύγκρουση, χαρακτήρας που εκφράστηκε, λόγου χάρη, στη χωροταξική ανάλυση του καλοκαιρινού δημοψηφίσματος.
Γ. Μαργαρίτης
efsyn.gr
