Η 28η Απριλίου έχει καθιερωθεί από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας ως Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, με στόχο την εστίαση του ενδιαφέροντος στα θέματα εργασιακής υγείας, πρόληψης εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών.
Για το 2016 κεντρικό θέμα είναι το “Εργασιακό Στρες”, το οποίο χαρακτηρίζεται “Μία πρόκληση για όλους”.
Η σημερινή ημέρα έλκει την καταγωγή της από τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης Εργατών, που εορτάζεται την ίδια ημερομηνία από το 1984, με πρωτοβουλία τότε του συνδικαλιστικού σωματείου των δημοσίων υπαλλήλων του Καναδά, οι οποίοι καθιέρωσαν την 28η Απριλίου για να τιμήσουν τους νεκρούς των εργατικών ατυχημάτων.
Σύντομα ο εορτασμός υιοθετήθηκε από τη Διεθνή Ένωση Ελεύθερων Συνδικάτων, με το σύνθημα “Να θυμάσαι τους πεθαμένους, να μάχεσαι για τους ζωντανούς” και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας του ΟΗΕ (ILO) υιοθέτησε με τη σειρά της την Ημέρα και από το 2001 την καθιέρωσε ως Παγκόσμια Ημέρα για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία.
Ακόμα κι έτσι, σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ILO, 2 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν από εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες, κάθε χρόνο, σε όλο τον κόσμο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο θρηνούμε κάθε χρόνο 160000 επαγγελματικές ασθένειες, κυρίως καρκίνους.
Το συμπέρασμα, όπως το έχει διατυπώσει στο παρελθόν η ίδια η ILO, είναι ότι “η εργασία σκοτώνει πιο πολλούς ανθρώπους απ’ ό,τι οι πόλεμοι”.
Με αφορμή τη φετινή ημέρα, η οποία επικεντρώνεται στο εργασιακό άγχος, η Valentina Forastieri, ειδικός σε θέματα εργασιακή υγείας και ευεξίας για την ILO, περιέγραψε με άρθρο της τα ευρήματα της πιο πρόσφατης έρευνας της Οργάνωσης για τις επιπτώσεις στην υγεία του στρες που βιώνουν οι εργαζόμενοι στη δουλειά τους.
Η σχέση μεταξύ εργασιακού στρες και κακής ψυχικής υγείας έχει εξακριβωθεί, σημειώνει η ειδικός, υπογραμμίζοντας ότι και στην τελευταία παγκόσμια έρευνα της ILO διαπιστώθηκε ότι το άγχος που σχετίζεται με τη δουλειά κοστίζει ανυπολόγιστα σε ανθρώπινη μιζέρια και δυστυχία και οδηγεί ακόμα και σε αυτοκτονίες, ενώ παράλληλα στοιχίζει δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο.
Γιατί αυξάνεται το άγχος στην εργασία;
Αλλά τι ακριβώς σημαίνει “αγχώδης εργασιακή ζωή”; Η Forastieri τονίζει ότι η παγκοσμιοποίηση και οι ανταγωνιστικές διαδικασίες της έχουν μεταμορφώσει τις εργασιακές συνθήκες, την οργάνωση των επιχειρήσεων και τα μοτίβα εργοδότησης, με αποτέλεσμα να αυξηθεί το άγχος και οι σχετικές διαταραχές, ανάμεσα στους εργαζομένους.
“Με τον ρυθμό της δουλειάς να ορίζεται από την άμεση επικοινωνία και τα υψηλά επίπεδα παγκόσμιου ανταγωνισμού, η γραμμή που χωρίζει τη δουλειά από τη ζωή γίνεται όλο και δυσκολότερο να αναγνωριστεί. Μία σωστή ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής είναι δύσκολο να επιτευχθεί, σε όλο τον κόσμο”, γράφει η ειδικός.
Για παράδειγμα, στην Ιαπωνία, το 32,4% των εργαζομένων υπέφεραν από ισχυρό άγχος από τη δουλειά τους το 2015. Στη Χιλή, τα τελευταία δεδομένα (2011) δείχνουν ότι το 27,9% των εργαζομένων και το 13,8% των εργοδοτών έχουν εντοπίσει φαινόμενα στρες και κατάθλιψης στις επιχειρήσεις τους. “Τα αποτελέσματα είναι ίδια σχεδόν παντού”, σύμφωνα με τη Forastieri.
Επιπλέον, ως δεύτερο παράγοντα αύξησης των επιπέδων άγχους στην εργασία, η ειδικός της ILO αναφέρει την παγκόσμια οικονομική κρίση και την ύφεση, οι οποίες ανάγκασαν πολλές επιχειρήσεις στη μείωση των δραστηριοτήτων τους. Το γεγονός αύξησε την πιθανότητα μαζικών απολύσεων, ανεργίας, φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού.
Αυτές οι εργασιακές πρακτικές -μείωση προσωπικού, συγχωνεύσεις, ανάθεση δουλειάς σε εξωτερικούς συνεργάτες- είναι “ψυχολογικοί κίνδυνοι”, επισημαίνει η Forastieri, καθώς για τους εργαζόμενους οδηγούν σε αυξημένο ανταγωνισμό, περισσότερες απαιτήσεις, γρήγορη και εντατική δουλειά, περισσότερες ώρες εργασίας και μειωμένο έλεγχο της δουλειάς τους.
Αν σε αυτά προστεθεί ο φόβος της απόλυσης, η μείωση των κινήτρων, η πτώση της ικανοποίησης από τη δουλειά και κατ’ επέκταση της δημιουργικότητας του προσωπικού, αλλά και η οικονομική αστάθεια, καταλήγουμε σε σοβαρές συνέπειες για την υγεία και την ευεξία των εργαζομένων, προειδοποιεί η ILO.
Με βάση τη γνώση για τις συνέπειες του άγχους, όπως τις καταγράφει η σχετική έρευνα της ILO (καρδιαγγειακές παθήσεις, μυοσκελετικές διαταραχές, κατάθλιψη, υπερκόπωση, αυτοκτονία, αλκοολισμός, κάπνισμα, ανθυγιεινής διατροφή, διαταραχές του ύπνου, μη επαρκής άσκηση) είναι ασφαλές να ειπωθεί ότι το εργασιακό άγχος είναι δολοφόνος.
Το κόστος είναι και οικονομικό. Για παράδειγμα, στην Ευρώπη, το ετήσιο κόστος της κατάθλιψης που σχετίζεται με τη δουλειά, υπολογίζεται στα 617 δισεκατομμύρια ευρώ και διακρίνεται ως εξής: €272 δισ. από την απουσία από τη δουλειά, €242 δισ. από τη μείωση στην παραγωγικότητα, €63 δισ. από τα έξοδα ιατρικής περίθαλψης και €39 δισ. από τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας.
Ποια μέτρα μπορούν να ληφθούν εναντίον του φαινομένου;
Η Forestieri παραθέτει πέντε ιδέες οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν “εντυπωσιακά αποτελέσματα”:
- Συνεχιζόμενη στόχευση: αντίληψη και κατανόηση της πραγματικότητας από την πλευρά των πολιτικών και των κοινωνικών εταίρων και εμπλοκή τους στον “αγώνα”
- Πρόληψη: η προστασία της ψυχικής υγείας στη δουλειά είναι πιο αποτελεσματική αν η προσπάθεια επικεντρωθεί σε προληπτικές στρατηγικές και είναι ζωτικής σημασίας να αντιμετωπιστούν οι αιτίες με έναν συνδυασμό συλλογικών και ατομικών μέτρων
- Ενσωμάτωση: όσο περισσότερες ευκαιρίες έχουν οι εργαζόμενοι να συμμετέχουν στη λήψη των αποφάσεων τόσο μεγαλύτερη ικανοποίηση λαμβάνουν και τόσο ισχυρότερο αίσθημα αυτοεκτίμησης νιώθουν, ενώ μειώνεται και το άγχος τους – μακροπρόθεσμα, ακόμα και μικρή αυτονομία είναι ευεργετική για την υγεία και την παραγωγικότητά τους
- Διαχείριση: τα επιχειρησιακά πλάνα πρέπει να προβλέπουν την υιοθέτηση προληπτικών πρακτικών και τη λήψη μέτρων προώθησης της υγείας, με τη συμμετοχή των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων μέτρων εκτίμησης του ψυχολογικού ρίσκου στην επιχείρηση, με τον ίδιο τρόπο που εκτιμώνται τα υπόλοιπα ρίσκα
- Οργανωτική κουλτούρα: η σημασία του κοινωνικού περιβάλλοντος είναι σημαντική στη διαμόρφωση εργασιακής συμπεριφοράς – οι πολιτικές ανθρώπινου δυναμικού (HR) πρέπει να παίζουν τον ρόλο της διασφάλισης εργασιακών σχέσεων βασιζόμενων στην εμπιστοσύνη, την αυθεντικότητα και τη συνεργασία
Στις μέρες μας όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις συνθήκες της επαγγελματικής τους ζωής. Ο ανταγωνισμός, οι ώρες απασχόλησης και η πίεση είναι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι που συντελούν στη δημιουργία ιδιαίτερα στρεσογόνου εργασιακού περιβάλλοντος.
Τα τελευταία χρόνια δίνεται μεγαλύτερη προσοχή στις συνέπειες του εργασιακού άγχους, το οποίο αναγνωρίζεται γενικά ως ένα παγκόσμιο ζήτημα που επηρεάζει όλα τα επαγγέλματα και όλους τους εργαζομένους. Σε αυτό το σύνθετο πλαίσιο, ο χώρος εργασίας είναι μια πηγή ψυχοκοινωνικών κινδύνων, αλλά ταυτόχρονα ένας ιδανικός τόπος για την αντιμετώπιση αυτών.
pathfinder.gr
