«Είμαι ό,τι μου φαίνεται πως είμαι; Είμαι στ΄ αλήθεια ότι νομίζω πως θωρώ;» Φ. Πεσσόα.
Κάθε γεωγραφικός (υπό την έννοια του αντικειμένου της Επιστήμης της Γεωγραφίας) χώρος έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Υπάρχουν, βέβαια, κοινές σταθερές, όπως για παράδειγμα οι βασικές κατευθύνσεις ενός πολιτικού συστήματος αστικού τύπου (κοινοβουλευτισμός, ελεύθερες εκλογές, λειτουργία πολιτικών κομμάτων, κοκ). Η Ελλάδα έχει υιοθετήσει εδώ και πολλές δεκαετίες -αργοπορημένη ποικιλοτρόπως…- πολλά κοινά στοιχεία σε σχέση με τη Δυτική Ευρώπη. Όμως, σε κάθε χώρα κάθε τι λαμβάνει τη χροιά που του δίνουν αυτοί που “κινούν τα νήματα” σε αυτήν. Η άσκηση καθηκόντων εξουσίας, σε κάθε τομέα δημόσιας δραστηριοποίησης, επηρεάζεται από το είδος των ανθρώπων που την ασκούν. Από τις προθέσεις τους, από τις επιθυμίες τους, από τις τεχνοτροπίες που εφαρμόζουν, από την ιδεολογική τους συγκρότηση, από τις ικανότητες τους, από την πείρα τους. Αλλά, και από τα συστατικά της εν γένει προσωπικότητας τους.
Γιατί, φερειπείν, υπάρχουν άνθρωποι που αρκούνται απλά στο να διευθετούν τις υποχρεώσεις τους (ακόμα και με προχειρότητα…), άλλοι που -είτε στα μουλωχτά, είτε με φανερό θράσος- βλέπουν τα πάντα ως αφορμή για την εύκολη αποκομιδή κάθε μορφής κέρδους. Αλλά, και άλλοι που μπορούμε να τους χαρακτηρίσουμε ως οραματιστές. Χωρίς καμία ειρωνική χροιά… Είναι εκείνοι που, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, πραγματικά πασχίζουν για τη γενικότερη βελτίωση του τομέα ενασχόλησης τους, αψηφώντας τις πολύπλευρες συνέπειες… Ίσως είναι πια η μοναδική μας ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο, μαζί με εκείνους που ξέρουν να σέβονται τους ανθρώπους και θεωρούν ως βασικό τους “καθήκον” την αλληλέγγυα προσφορά στους γύρω τους… Όχι ως ιδεοληπτική πρόζα, αλλά ως έμπρακτη βοήθεια…
Παρακολουθώντας κάποιος άνθρωπος επισταμένα δύο διαδεδομένους τομείς της εγχώριας κοινωνικής σφαίρας, την πολιτική και το ποδόσφαιρο, μπορεί εύκολα να διακρίνει τις “φυλές” μιας γενικότερης κατάστασης που άλλοτε στεναχωρεί, άλλοτε θλίβει, άλλοτε εκνευρίζει, και άλλοτε -τις λιγότερες φορές, αν το δούμε στατιστικά το πράγμα…- ανοίγει το παράθυρο για να μπει λίγος αέρας αισιοδοξίας. Πάντως, οποιαδήποτε συνθήκη και αν επικρατεί από αυτές που περιγράφτηκαν στην προηγούμενη πρόταση, κάνει τους πάντες πιο έμπειρους και, κυρίως, εκείνους που είναι σε θέση να βγάλουν χρήσιμα συμπεράσματα λίγο πιο ικανούς στο να αντεπεξέλθουν στα δικά τους.
Υπάρχουν, λοιπόν, εκείνοι που “κρατούν τα ηνία”. Δίπλα τους θέλουν συνεργάτες που θα μπορούν να εκτελούν με επιτυχία τις εντολές τους ή και που θα τους συμβουλεύουν για την αποφυγή κάθε είδους παγίδας. Κανένας ισχυρός δεν θέλει γύρω του ανθρώπους που εποφθαλμιούν τη θέση του ή που λειτουργούν “πλαγίως αυτόνομα”, έτσι ώστε να δημιουργηθούν νέοι πόλοι εξουσίας που θα θέσουν σε αμφισβήτηση τον κάθε προ-υπάρχοντα. Επίσης, κανένας ισχυρός δεν αποδέχεται οτιδήποτε βλάπτει τα συμφέροντα του. Εντάξει, αυτό το τελευταίο είναι “βουλωμένο γράμμα”…
Από εκεί και πέρα, υπάρχουν οι “υπερασπιστές”, οι “φίλα προσκείμενοι”, οι “οπαδοί”. Αυτοί, συνήθως, θέλουν το “καλύτερο”, σε τέτοια διάσταση που δεν είναι λίγες οι φορές που υποτιμούν ή αγνοούν τις αντικειμενικές συνθήκες. Οι επιθυμίες τους, που συνάδουν πάντα με μια εκδοχή “εξωκοσμικού ιδεατού”, είναι το μόνιμο μέτρο σύγκρισης.
Σαν να μην υπάρχουν εμπόδια, σαν να μην υπάρχουν αντίπαλοι και κάθε λογής αντιξοότητες. Φυσικά, αυτοί οι άνθρωποι μπορούν να χωριστούν σε αρκετές επιμέρους κατηγοριοποιήσεις. Για παράδειγμα, υπάρχουν εκείνοι που κατανοούν -συνειδητά ή ασυνείδητα- τους όρους του ευρύτερου περιβάλλοντος και φροντίζουν από ένα σημείο και ύστερα να προσαρμόσουν τις επιθυμίες τους στο ρεαλισμό, “στενεύοντας” τις απαιτήσεις. Αλλά, δίπλα τους ευδοκιμούν και εκείνοι που “που δεν καταλαβαίνουν τίποτα” και έχουν στα χέρια τους πάντα -κραδαίνοντας το, απειλητικά κατά “δικαίων και αδίκων”- το “μαχαίρι των άμετρων απαιτήσεων”. Αν γίνουν οι επικυρίαρχοι αυτοί οι τελευταίοι, θα διολισθήσει το σύνολο σε ράθυμους βάλτους από τους οποίους θα ξεπροβάλλουν οι κακίες, τα κουτσομπολιά, η επιθετικότητα, και άλλα “διαφθαρτικά φαινόμενα”. Γιατί, οτιδήποτε δεν προχωράει μπροστά, αρχίζει να φθείρεται με διάφορους τρόπους στο εσωτερικό του….
Ένας οργανισμός που απαρτίζεται από πολλούς ανθρώπους, για να προχωρήσει χρειάζεται συνετή διαχείριση από όλες τις πλευρές. Δεν μπορεί να ηγείται κάποιας χώρας, κάποιου κόμματος, ή ενός αθλητικού συλλόγου ένας άνθρωπος που υποτιμάει το είδος των ανθρώπων του συνολικού οργανισμού. Όπως, επίσης, δεν μπορεί να κάνει κάτι καλό όταν οι ακολουθητές απλά ασκούν στείρα κριτική χωρίς να αισθάνονται καμία υποχρέωση τόσο για ενεργητική δική τους συμμετοχή, όσο και για παραγωγή έργου από το δικό τους πόστο. Το να κατασταλλάξει ο καθένας από εμάς σε κάποια κοσμοθεωρία είναι εύκολο. Το να “απαιτούμε” το “καλύτερο”, μοιάζει ακόμα πιο εύκολο. Το να παλεύουμε στην πράξη, αρχικά για να διασφαλίσουμε τη θέση άμυνα μας και ύστερα να αγωνιστούμε για έμπρακτες αλλαγές μαζί με άλλους ανθρώπους, είναι το πραγματικό δύσκολο. Για όλους μας…
Αν η απογοήτευση -από την αποτυχία της (κάποτε επαναστατικής) αστικής τάξης να επιφέρει γενικευμένη “ευτυχία” στις κοινωνίες μετά την επικράτηση της- αποκαλέστηκε ως η “αρρώστια του αιώνα”, σήμερα -δεκαέξι χρόνια από την έλευση του 21ου αιώνα- μοιάζει να αποκρυσταλλώνεται η ενεστωτική “αρρώστια των καιρών μας”: η εξατομίκευση που ορίζει τον εαυτό μας ως το κέντρο του κόσμου… Ένα “ταξιδάκι” με το “διαστημόπλοιο της σύνεσης και της ευθυκρισίας” αναδεικνύει την πραγματική θέση κάθε κουκίδας… Κοιτάμε το γενικότερο λοιπόν, γιατί αν εστιάσουμε στο ειδικό μονόπλευρα και χωρίς αντικειμενική εμβάθυνση, το γενικότερο θα καταντήσει κωμωδία -χωρίς γέλια και τέρψη για κανέναν, παρά για εκείνους τους λίγους που γνωρίζουν να διαχειρίζονται τάσεις και συνεχή “αυτογκόλ”… Η “θετική σκέψη”, που έχει τις ρίζες της στον άνθρωπο και τις πραγματικές του ανάγκες, μοιάζει ως φάρμακο για την “αρρώστια” αυτή. Είναι κιόλας;
Κώστας Μαρούντας
efsyn.gr
