/>

Σεπτέμβριος ο μήνας του τρύγου και ο Άγιος Τρύφωνας, ο προστάτης των αμπελουργών

 «…Αμπέλι μου, πλατύφυλλο και καλοκλαδεμένο,
δέσε σταφύλια κόκκινα, να μπω να σε τρυγήσω,
να κάμω αθάνατο κρασί, μοσκοβολιά γιομάτο…».  

Κώστας Κρυστάλλης

αγιος τρ

Ο Άγιος Τρύφων, ο προστάτης των αμπελουργών

Πριν λίγες ημέρες καλωσορίσαμε τον ένατο μήνα του χρόνου, το Σεπτέμβριο, το μήνα που για μικρούς και μεγάλους σημαίνει τέλος των καλοκαιρινών διακοπών, τέλος της ξενοιασιάς. Ο Σεπτέμβριος είναι το τέλος του καλοκαιριού και η αρχή  πολλών δραστηριοτήτων  για το χειμώνα και κυρίως των αγροτικών εργασιών, «Το Σεπτέμβρη στάρι σπείρε και στο πανηγύρι σύρε» μας λέει η λαϊκή παροιμία. Από τα παλιά τα χρόνια ο Σεπτέμβρης είναι και ο μήνας του τρύγου των αμπελιών.Η Εκκλησία μας την πρώτη Φεβρουαρίου τιμά τη μνήμη του Αγίου Τρύφωνα, που έχει καθιερωθεί ως ο προστάτης των αμπελουργών. Ο Άγιος Τρύφωνας γεννήθηκε στη Λάμψακο της Φρυγίας από φτωχή οικογένεια και έβοσκε χήνες. Ευσεβής και ταπεινός, μελετούσε την Αγία Γραφή και ο Θεός του έδωσε το χάρισμα να θεραπεύει τις ασθένειες. Ο Αυτοκράτορας Δέκιος όταν κήρυξε το διωγμό των Χριστιανών ο Τρύφωνας  δέχτηκε φρικτά βασανιστήρια και βλέποντας ο Δέκιος ότι δεν αρνούταν το Χριστό οι δήμιοί του τον αποκεφάλισαν, ήταν το 249 μ.Χ.

ποικ. σταφ

Διάφορες ποικιλίες σταφυλιών

Η περιοχή της Φρυγίας ήταν ξακουστή για τους αμπελώνες της και για την καλή ποιότητα και αφθονία των κρασιών, έτσι ο Άγιος και Πολιούχος της Νίκαιας Τρύφωνας συνδέθηκε με τους αμπελουργούς και την καλή ποιότητα των κρασιών. Ο Φεβρουάριος είναι ο μήνας κατά τον οποίο αρχίζει η σημαντικότερη αμπελουργική φροντίδα του κλαδέματος και είναι η τεχνική εργασία κατά την οποία οι αμπελουργοί βάζουν την  μαστοριά τους  για να έχουν καλή σοδιά το Σεπτέμβριο στον τρύγο, επικαλούμενοι τον Άγιο Τρύφωνα να προστατέψει το αμπέλι τους από κάθε λογής καταστροφές και ασθένειες.

Ο Άγιος Τρύφωνας στις νεώτερες Αγιογραφίες του τον βλέπουμε να κρατά στο χέρι του το κλαδευτήρι του αμπελουργού. Οι αμπελουργοί τα τελευταία χρόνια άρχισαν να τιμούν τον Άγιο με πάρα πολλές εκδηλώσεις κατά τη διάρκεια του τρύγου και ειδικότερα στη Βόρεια Ελλάδα.

πατημα σταφ

Πάτημα σταφυλιών στο παραδοσιακό πατητήρι (Καλάβρυτα)

Στα χωριά μας,  αυτή την εποχή αρχίζει ο τρύγος και το πάτημα των σταφυλιών σε πατητήρια ή ειδικά μηχανήματα της εποχής μας και σε πάρα πολλές περιοχές το τρύγημα των σταφυλιών συνοδεύεται και με τα ανάλογα έθιμα που έχει η περιοχή. Τα έθιμα που ξεκινούν από τα παλαιότερα χρόνια συνεχίζονται και σήμερα δηλαδή από τον τρύγο μέχρι το πάτημα των σταφυλιών και φυσικά την παραδοσιακή παραγωγή του τσίπουρου που αποτελεί και αυτό μια ευχάριστη διαδικασία σε όλες τις παρέες.

τσιπ.

Γιορτή τσίπουρου στην Άνω Χώρα Ναυπακτίας (παραδοσιακός τρόπος)

Στην Ελλάδα έχουμε πάρα πολλές ποικιλίες σταφυλιών όπως, μοσχάτο Σάμου, ρομπόλα, σαββατιανό, Μονεμβασιά, μαλαγουζιά,  ροδίτη, μαυροδάφνη, αβγουλάτο, μαύρο Νάουσας, μαύρο Νεμέας, σουλτανίνα, Ωνάσιο και άλλα.

Το αμπέλι συμβολίζει την Εκκλησία μας και την Βυζαντινή Αυτοκρατορία και το κρασί συμβολίζει το αίμα.

Η πρώτη συλλογή σταφυλιών γίνεται στις έξι Αυγούστου όπου ο αμπελουργός γεμίζει ένα καλάθι σταφύλια και το πηγαίνει στην εκκλησία όπου ο ιερέας του χωριού διαβάζει την ευχή για την επιτυχία που έχει το αμπέλι και ακολουθεί ο τρύγος του Σεπτεμβρίου και ο σοφός λαός μας  λέει:

«Τ’ αμπέλι θέλει αμπελουργό, το σπίτι νοικοκύρη και το καράβι το καλό θέλει καραβοκύρη…»

 

 

Γράφει ο Καθηγητής Χρήστος Γερ. Σιάσος

 





EmailEmail
PrintPrint