Ο Δίδυμος Καταρράκτης Τζουμέρκων και η Ι.Μ. Αγ. Αικατερίνης Καταρράκτη Άρτας-Τζουμέρκων με τον φακό του agrinioreport.com (φωτό-βίντεο)

Στις ρίζες των Αθαμανικών βουνοκορφών βρίσκονται δύο εντυπωσιακοί δίδυμοι καταρράκτες που σαν υδάτινοι φύλακες του βουνού κατεβάζουν με δύναμη τα ορμητικά τους νερά καθ’όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Οι καταρράκτες βρίσκονται κοντά στον οικισμό Κρυοπηγή που ανήκει στο χωριό Καταρράκτης στις δυτικές πλαγιές των Τζουμέρκων. Η παλαιότερη ονομασία του χωριού Καταρράκτης, μέχρι το 1927, ήταν Σχωρέτσαινα. Βρίσκονται σε υψόμετρο 1.360 μέτρων και είναι από τους ψηλότερους καταρράκτες της Ελλάδας. Ο βορινός καταρράκτης (ή ο αριστερός όπως φαίνονται) είναι πιο ορμητικός και έχει ύψος 87 μ., ενώ ο νότιος (στα δεξιά) φτάνει τα 100 μ. Από πάνω τους στέκονται οι βορειοδυτικές κορφές των Τζουμέρκων, δημιουργώντας έτσι ένα μαγευτικό τοπίο.

Τα νερά από το βουνό καταλήγουν μετά από μια οφιοειδή πορεία 10 περίπου χιλιομέτρων στον ποταμό Άραχθο. Στην περιοχή των καταρρακτών έχει δημιουργηθεί πλακόστρωτη διαδρομή και γεφυράκια και έτσι η προσέγγιση είναι πολύ εύκολη, ενώ πολύ κοντά λειτουργεί και ένα αναψυκτήριο. Η φύση γύρω από τους καταρράκτες είναι η τυπική των ασβεστολιθικών πλαγιών του βουνού και με λίγο ψάξιμο στις γύρω πλαγιές μπορεί κανείς να ανακαλύψει διάφορα σπάνια είδη χλωρίδας των βουνών της Κεντρικής Ελλάδας. Καλύτερη εποχή για να τους επισκεφθείτε είναι προς τα τέλη του Μάη, καθώς τότε τα νερά είναι πολλά και η αίσθηση της δύναμης που θα νιώσετε κάτω από ένα τέτοιο θέαμα θα σας μείνει αξέχαστη.

Η βλάστηση γύρω από τους καταρράκτες είναι πυκνή και αποτελείται κυρίως από πουρνάρια, φυλίκια, κουτσουπιές, κοκκορεβυθιές και δάφνες. Στα κάθετα βράχια φυτρώνουν διάφορα χασμόφυτα, ενώ στα πρανή του μονοπατιού και στα μικρά πλατώματα βγαίνουν πολλές ορχιδέες. Σημαντικά είδη της περιοχής είναι η Malcolmia orsiniana angulifolia που βγαίνει σχεδόν πάνω στους καταρράκτες, η ίριδα Iris sintenisii που προτιμά τα πιο σκιερά σημεία, το εντυπωσιακό ιμαντόγλωσσο Himantoglossum caprinum που θα το συναντήσετε σε διάφορα σημεία δίπλα στο δρόμο από το χωριό, η ορχιδέα Ophrys helenae και η σπάνια ορχιδέα Epipactis subclausa που βγαίνει στις γυμνές πλαγιές γύρω από τους καταρράκτες. Άλλα φυτά που μπορεί να συναντήσει κανείς είναι το θυμάρι Thymus stojanovii, η βοϊδόγλωσσα Buglossoides purpurocaerulea, η Knautia drymeia nympharum, η Putoria calabrica, το Sedum dasyphyllum, το Teucrium scordium scordioides, η Prunella vulgaris και οι ορχιδέες Epipactis helleborine, Gymnadenia conopsea, Neottia ovata, Dactylorhiza saccifera, Ophrys epirotica και O. apifera.

Στη γύρω περιοχή απαντούν περίπου 100 είδη πουλιών μερικά από τα οποία είναι πολύ σπάνια όπως το όρνιο και ο ασπροπάρης. Άλλα αρπακτικά είδη που ζουν στη περιοχή είναι ο χρυσαετός, η γερακίνα, ο πετρίτης, το βραχοκιρκίνεζο, το διπλοσάινο, το ξεφτέρι, ο μπούφος και ο φιδαετός. Η ορνιθοπανίδα συμπληρώνεται από είδη όπως βραχοτσοπανάκοι, κοράκια, βουνοτσιροβάκοι, αετομάχοι, γυδοβυζάχτρες, γαλαζοκότσυφες, πυρροκότσυφες, ελατοπαπαδίτσες, νεροκότσυφες, σταχτοσουσουράδες, καλόγεροι, γαλαζοπαπαδίτσες, θαμνοψάλτες, τρυποφράχτες και σπάνιες πετροπέρδικες.

Η ερπετοπανίδα περιλαμβάνει είδη, όπως η σαλαμάνδρα, η κιτρινομπομπίνα, ο γραικοβάτραχος, ο φρύνος, η πρασινόσαυρα, η σαύρα της Ρούμελης, το νερόφιδο, η σαΐτα, η δεντρογαλιά και η κοινή οχιά. Από τα θηλαστικά σημαντική είναι η περιστασιακή παρουσία της αρκούδας, του λύκου και του αγριόγατου. Αλλά είδη είναι οι βίδρες στα πιο χαμηλά, οι αγριόχοιροι, οι νυφίτσες, τα κουνάβια, οι ασβοί, οι αλεπούδες, οι λαγοί, οι δασομυωξοί, οι δεντρομυωξοί και οι σκίουροι.

Πως θα πάτε

Τα Τζουμέρκα βρίσκονται 30 χλμ. από τα Ιωάννινα και 420 χλμ.από την Αθήνα. Μπορείτε να ακολουθήσετε την Εθνική Οδό Αθηνών-Πατρών, και μέσω του Ρίου να στρίψετε προς Άρτα και μετά προς το βουνό. Από την Άρτα ο Καταρράκτης απέχει 64 χλμ. αν ακολουθήσετε την πανέμορφη διαδρομή που από την Άρτα κινείται στα ανατολικά του Ξηροβουνίου και περνάει απέναντι στο γεφύρι της Πλάκας. Από τη Θεσσαλονίκη θα φτάσετε ακολουθώντας τη διαδρομή μέσω Εγνατίας φτάνοντας στα Ιωάννινα και ακολουθώντας τη διαδρομή από το χωριά Λάζενα, Καλέντζι και γεφύρι Πλάκας. Από εκεί το χωριό  Καταρράκτης απέχει 16 περίπου χιλιόμετρα.

Ι.Μ. Αγ. Αικατερίνης Καταρράκτη Άρτας-Τζουμέρκα
H Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης που βρίσκεται στον Καταρράκτη Άρτας έχει κηρυχθεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Είναι πλακοσκέπαστος ναός τρίκλητης θολωτής βασιλικής χωρίς τρούλο με ενσωματωμένο κωδωνοστάσιο. Ιδρύθηκε το 1730 αλλά ανακατασκευάστηκε εκ θεμελίων το 1827.
Ξεχωρίζουν για την τέχνη τους το ξυλόγλυπτο τέμπλο και η μεγάλη εικόνα της Αγίας Αικατερίνης με επίχρυσο ανάγλυφο επικάλυμμα.

Στα Σχωρέτσαινα (Καταρράκτης) η ζωή κυλούσε μέσα στις στερήσεις. Οι περισσότεροι κάτοικοι ήτανε τσοπάνηδες, λίγοι ράφτες και ακόμα λιγότεροι έμποροι. Όλοι ζούσανε με το όνειρο της Ανάστασης του Γένους.

Το 1821 οι κάτοικοι του χωριού περίμεναν τη σειρά τους για λευτεριά. Ένα βράδυ μερικοί τσοπάνηδες είδαν προς την κατεύθυνση του χωριού ένα αχνό φως. Το επόμενο βράδυ το φως ξαναεμφανίστηκε. Οι τσοπάνηδες άρχισαν να σφυρίζουν από περιέργεια και από φόβο. Πέταξαν κάποιες πέτρες προς την κατεύθυνση του φωτός και όταν σιγουρεύτηκαν ότι δεν ήταν κάποιος άνθρωπος εκεί πίστεψαν ότι ήταν κάτι υπερφυσικό. Ο πιο θαρραλέος πήγε να δει από κοντά τι συμβαίνει. Έψαξε όλη τη νύχτα την περιοχή και βρήκε μια εικόνα της Αγίας Αικατερίνης. Το γεγονός αυτό θεωρήθηκε σημαδιακό και οι συγχωριανοί έκτισαν ένα μικρό εκκλησάκι και βάλανε την εικόνα μέσα.

 Εκείνη την εποχή εμφανίστηκαν στο χωριό τέσσερις καλόγεροι, ο Γαβριήλ, ο Γρηγόριος, ο Ιάκωβος και ο Δαμιανός. Αποφάσισαν να μείνουν στο χωριό και με τη βοήθεια της καλόγριας Μαγδαληνής αποφάσισαν να ιδρύσουν το Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης.

Οι Σχωρετσιανίτες δέχτηκαν με χαρά το γεγονός και κάλεσαν τους καλύτερους μάστορες από τα Πράμαντα. Βάζοντας και προσωπική εργασία τελικά έχτισαν το πέτρινο μοναστήρι το οποίο άρχισε να λειτουργεί στις 11 Σεπτεμβρίου του 1827 με Ηγούμενο τον Γαβριήλ. Ο ιδιόρρυθμος μοναχισμός των καλόγερων σε συνδυασμό με το ενδιαφέρον τους για το χωριό δημιούργησε έναν πόλο έλξης για τους πιστούς. Σιγά-σιγά, κοντά στο μοναστήρι χτίστηκαν τα κελιά στα οποίο μπορούσαν να διανυκτερεύσουν οι προσκυνητές. Ακόμα και σήμερα οι χώροι αυτοί εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τον ίδιο σκοπό.

Με τον καιρό το μοναστήρι έγινε γνωστό. Όταν έγινε Ηγούμενος ο Κωνστάντιος χτίστηκε μεγαλοπρεπές Ηγουμενείο. Ο Κωνστάντιος ήτανε ντόπιος και με τη βοήθεια των συγχωριανών έκανε το μοναστήρι το μεγαλύτερο στολίδι του χωριού. Σε μια γωνιά χτίστηκε το πηγάδι και από την πεζούλα μπορούσε κανείς να αγναντέψει όλες τις κορυφές των βουνών. Επίσης, έφτιαξε και τον περίβολο της καλλιεργήσιμης γης του μοναστηριού. Τέλος, θέλοντας να αναβαθμίσει την περιοχή κατασκεύασε κανάλια άρδευσης γνωστά ως Κανάλες που αποτελούνται από πέντε καμάρες και έχουν μήκος γύρω στα εκατό μέτρα.

Στην άλλη πλευρά του μοναστηριού, συναντάται ένα φυσικό πλάτωμα. Το έδαφος είναι αρκετά ομαλό και ψάχνοντας μέσα στα αγριόχορτα φαίνονται οι πλάκες ενός παλιού αλωνιού. Δίπλα στο αλώνι υπάρχει ένας βράχος από γρανίτη. Σε αυτόν είναι σκαλισμένες μερικές φράσεις που αποθανατίζουν την επίσκεψη του Βασιλιά Γεώργιου του Α’ το 1822, όταν δηλαδή η Άρτα προσαρτίστηκε στο Ελληνικό Κράτος. Τη φιλοξενία ανέλαβε ο Κωνστάντιος, ο Δάσκαλος και ο βοτανολόγος Μαρκο-Σακογιάννης ή Βάρλας. Ο Βασιλιάς προγευμάτισε καθισμένος στο αλώνι ακουμπώντας την πλάτη του στο αλώνι. Ο βράχος στέκει στην ίδια θέση και θυμίζει την απελευθέρωση από τους Τούρκους.

Δίπλα στην Αγία Αικατερίνη υπάρχει μια διασωμένη περιοχή γεμάτη γράβια και πουρνάρια. Είναι το Καραούλι, το οποίο είχανε οι Αρματωλοί στα χρόνια της κλεφτουργιάς σαν παρατηρητήριο. Ακόμα και σήμερα η περιοχή αυτή είναι ένα όμορφο ησυχαστήριο. Τα αναρίθμητα αγριολούλουδα και το παιχνίδισμα των φύλλων των δέντρων προσφέρουν μια ήρεμη ευδαιμονία.

Το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο το χωριό πέρασε πολλές μπόρες. Η μανία των Γερμανών ήτανε τόση που έβαλαν φωτιά ακόμα και στο μοναστήρι. Κάηκε το Ηγουμενείο ενώ η εκκλησία γλύτωσε με μερικές ζημιές. Σήμερα, μπαίνοντας στην εκκλησία μέσα στο μισοσκόταδο, κάτω από τον άμβωνα διακρίνεται η λειψανοθήκη και η θαυματουργή εικόνα της Αγίας Αικατερίνης με το επίχρυσο ανάγλυφο επικάλυμμα. Αριστερά και δεξιά οι αγιογραφίες βρίσκονται σε αρμονική συνοχή και κάπου-κάπου διακόπτεται από νεότερες αγιογραφίες. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο ξεχωρίζει για την τέχνη του.

Τους καλοκαιρινούς μήνες έρχονται δύο, τρεις ή περισσότερες καλόγριες από το Θεοτοκιό της Άρτας για να περιποιηθούν το μοναστήρι. Αυτές υποδέχονται τους προσκυνητές και συμμετέχουν στις αγρυπνίες.

Ι.Μ. ΑΓ. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗ

 

 

Φωτό-βίντεο: Δήμητρα-Μαρία Νταγιάντα
Κείμενο: naturagraeca.com
                 iellada.gr
Please follow and like us: