“Βαλβίδα” εκτόνωσης ή παγίδα; Πως επηρεάζει η μουσική την συμπεριφορά, τις συνήθειες και το στυλ των νέων;
Η εφηβεία είναι μια πολύπλοκη περίοδος, κατά την οποία πραγματοποιούνται μεταβολές σωματικές, βιολογικές και ψυχολογικές. Ο έφηβος βιώνει κρίση ταυτότητας, ψάχνει χαρακτηριστικά με τα οποία θα ταυτιστεί, θα τον επηρεάσουν και θα επιλέξει να τα εντάξει στη συμπεριφορά του.
Για την αναζήτηση και την εύρεση αυτών των στοιχείων, οι νέοι στρέφονται σε πρότυπα που προβάλλει η τηλεόραση, άτομα που αποτελούν τον κύκλο τους αλλά και πρόσωπα από το χώρο της μουσικής. Υποσυνείδητα όλοι οι άνθρωποι επιλέγουν κάποιο ”πρότυπο-είδωλο” το οποίο μιμούνται, ακολουθούν και υπερασπίζονται. Η μουσική αποτελεί διέξοδο για τους νέους, μια εφήμερη φυγή από το άγχος της καθημερινότητας. Γίνονται μέλη σε ωδεία, σε φιλαρμονικές και παρακολουθούν μαθήματα μουσικής ή εκμάθησης κάποιου μουσικού οργάνου.
Πόσο αθώα όμως μπορεί να είναι η επιρροή της μουσικής στον νέο; Πόσο αθώα μπορεί να είναι η μουσική γενικά; Πως από απλός ακροατής ενός τραγουδιού, ο έφηβος γίνεται μέρος ενός συστήματος με τις επιταγές των ”ουσιών”, της λεγόμενης <<αλητείας>> και ίσως ακόμα με συμπτώματα κατάθλιψης;
Οι νέοι διαθέτουν χαρακτηριστικά που τους καθιστούν επιρρεπείς σε καθετί που τους αρέσει και φαντάζει ιδανικό γι’αυτούς, όπως η επιπολαιότητα, η παρόρμηση. Ειδικά στην εφηβεία που διαμορφώνεται η προσωπικότητα. Σύμφωνα με τον Erik Erikson (ψυχολόγος-ψυχαναλυτής, 1902-1994) και με βάση τη θεωρία του για τα Ψυχοκοινωνικά Στάδια Ανάπτυξης υποστήριξε (τελευταίο στάδιο-12 έως 20 ετών “Ταυτότητα κατά σύγχυσης ρόλων” ) ότι: “Ο έφηβος καταπιάνεται με το ερώτημα ”ποιος είμαι;”. Η περίοδος αυτή είναι το σταυροδρόμι μεταξύ παιδικής ηλικίας και ωριμότητας. Οι έφηβοι πρέπει να καθιερώσουν βασικές κοινωνικές ταυτότητες, ειδάλλως θα παραμείνουν μπερδεμένοι”.
Πολλοί μελετητές και επιστήμονες έχουν πραγματοποιήσει έρευνες, σχετικά με την επίδραση της μουσικής στους εφήβους. Λειτουργεί ως συντροφιά για εκείνους, μια αγαπημένη τους μελωδία ή η αποστήθιση κάποιων στίχων που τους εκφράζουν. Βρίσκονται ακόμα στη φάση, που γνωρίζουν τον εαυτό τους, εξερευνούν τι τους αρέσει, τι όχι, τι είναι κατάλληλο για εκείνους και τι δεν τους ταιριάζει. Και η αλήθεια είναι ότι επηρεάζονται. Πολύ εύκολα μάλιστα!
Ας μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα. Ας μιλήσουμε για τη rock μουσική, την hip hop και την rap. Οι κατηγορίες αυτών των ειδών μουσικής και τα παρακλάδια τους (metal, gothic, και άλλα) συγκαταλέγονται στις μουσικές, που δρουν αρνητικά πάνω στον έφηβο και στην ιδιοσυγκρασία του. Έτσι λένε πολλοί, αυτό δείχνουν μαρτυρίες αρκετών ανθρώπων και αυτό συμμερίζονται και οι ειδήμονες. Τον Δεκέμβρη του 1993 στις σελίδες της εφημερίδας “Απογευματινή” είχε φιλοξενηθεί η μαρτυρία ενός νεαρού μέλους σατανικής ομάδας, που μεταξύ άλλων ανέφερε: “Μου άρεσε πολύ να ακούω μουσική heavy metal. Τότε φτιαχνόμουν”. Την άποψη αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει ο μουσικοθεραπευτής Adam Knieste, υποστηρίζοντας ότι ”η ένταση των ήχων της μουσικής rock προκαλεί ναρκισσισμό, εξάντληση, πανικό, υψηλή πίεση και παράξενη νάρκωση”.
Βάσει της μιμητικής ιδιότητας των παιδιών στην νεαρή και εφηβική ηλικία συμπεραίνουμε το γεγονός ότι έχοντας έναν επιρρεπή και ευάλωτο ακροατή συγκεκριμένων μουσικών και στίχων, που περιλαμβάνουν την αναγωγή της άσχημης συμπεριφοράς, της αθυροστομίας, ακόμα και της χρήσης ουσιών σε υπέρτατη αξία, θα ακολουθήσει η υιοθέτηση αυτής της νοοτροπίας. Αν συνυπολογίσουμε και το τέταρτο από τα Ψυχοκοινωνικά Στάδια Ανάπτυξης του Erikson (αίσθημα κατωτερότητας) κατά το οποίο αναφέρει ότι τα παιδιά από ηλικία 12 ετών ξεκινούν να μπαίνουν στη διαδικασία σύγκρισης του εαυτού τους με τους όμοιους τους, επιβεβαιωνόμαστε ξανά. Σε ένθετο περιοδικό της εφημερίδας “Απογευματινή της Κυριακής” αναφέρεται για τον τραγουδοποιό Trent Reznor ότι: “…συνεχίζει να ασχολείται με τα αγαπημένα του θέματα, όπως είναι η βία, η ωμότητα και οι προτροπές σε φόνους και αυτοκτονίες”.
“Η γνώμη του ειδικού”
Η ψυχολόγος Αγγελική Α. Μπουμπούλη σχετικά με το θέμα της επιρροής των εφήβων από τη μουσική, υπογραμμίζει ότι είναι σαφέστατη η επιρροή αυτή και όχι μόνο στον χαρακτήρα και στην συμπεριφορά των εφήβων, αλλά και στον τρόπο ντυσίματος, στο στυλ. Η επίδραση στον έφηβο φαίνεται ξεκάθαρα μέσω της συμπεριφοράς του. Ο τρόπος που αντιδρά, που απαντά, ακόμη και οι κινήσεις του είναι ο καθρέφτης μιας τέτοιας επιρροής. Έντονες αλλαγές και διακυμάνσεις συμπεριφοράς, επιθετική και βίαιη στάση, ύφος θλιμμένο ή αχανές και κάποιες φορές, τάσεις αυτοκαταστροφής είναι σημάδια δηλωτικά μιας άσχημης επίδρασης στον έφηβο-σημάδια που στο παρελθόν δεν εμφάνιζε.
Μαρία Μαχά
Σπουδάστρια Δ. ΙΕΚ Αγρινίου
