Εσύ ποιον λύκο θα ακούσεις;

Ένας μύθος λέει : σε ένα χωριό Ινδιάνων Τσερόκι ένας νεαρός Ινδιάνος πήγε να συμβουλευτεί τον σοφό γέροντα της φυλής.

Μπήκε μέσα στη σκηνή και τον είδε να κάθεται ήρεμος, με τα μάτια κλειστά σε μια κατάσταση γαλήνης και ισορροπίας, που σε συνδυασμό με τις βαθιές ρυτίδες και τις ουλές από τις μάχες της νιότης του στο σκληρό του δέρμα, έδειχναν ότι αυτός ο άνθρωπος είχε την απάντηση σε κάθε ερώτημα.

«Πλησίασε « του είπε και τον κάλεσε κοντά του. Ο νεαρός έκατσε και μόλις ο γέροντας του έκανε νόημα για να ακούσει το λόγο της επίσκεψης του, του είπε: « Γέροντα , μέσα μου νιώθω ότι υπάρχουν δυο λύκοι . Ο ένας είναι καλός , υπομονετικός και τα μάτια του βγάζουν αγάπη. Και ο άλλος είναι άγριος, δείχνει συνέχεια τα δόντια του και γρυλίζει, δίψα για να βγάλει την οργή του. Και αυτοί οι λύκοι πολεμούν μέσα μου. Ποιος λύκος θα κερδίσει γέροντα;» Και ο γέροντας απάντησε : « Αυτός που ταΐζεις»

Ο νεαρός Ινδιάνος της ιστορίας αυτής μπορεί να ο καθένας από εμάς. Και ο λύκος που έδειχνε τα δόντια του και τον έκανε να ανησυχεί είναι ο θυμός. Όλοι θυμώνουμε .

Ο θυμός είναι το φυσιολογικό επακόλουθο διαφόρων καταστάσεων. Όταν κάποιος καταπατά αναίτια τα προσωπικά μας όρια, παραβαίνει τους κανόνες και τις αξίες μας , προσβάλλει ή απειλεί την αυτοεκτίμηση μας η μας εμποδίζει να πετύχουμε το στόχο μας, νιώθουμε κάτι να βράζει στο εσωτερικό μας , έτοιμο να εκραγεί. Ο θυμός είναι ένα συναίσθημα, το οποίο μας θέτει σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.

Μια μορφή  πάθους και έκφρασης. Η  αίσθηση της αδικίας , της προβολής , της απειλής, της δυσαρέσκειας, το οποίο σχετίζεται με αρνητικές σκέψεις και σωματικές αντιδράσεις , όπως ταχυκαρδία, αύξηση της αρτηριακής πίεσης, εφίδρωση , σύσπαση μυών μέσω της δραστηριοποίησης του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Ως συναίσθημα είναι δύσκολα διαχειρισιμο και ζητά επίμονα την εκτόνωση και τη λύτρωση.

Ορισμένες φορές μας επιτρέπει να θέσουμε  τα όρια μας , να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας και να δράσουμε προς όφελος του. Βέβαια  χρειάζεται προσοχή, όταν δεν είμαστε σε θέση να τον διαχειριστούμε . Όταν θυμώνουμε μπορούμε  να επιλέξουμε αν θα διαχειριστούμε το θυμό μας μέσω της έκφρασης, της ηρεμίας ή της καταστολής.

Η έκφραση του θυμού μπορεί να γίνει είτε με ψυχραιμία και συγκροτημένο τρόπο είτε με τη μορφή ενός έντονου , επιθετικού ξεσπάσματος. Όταν ο θυμός αναπτύσσεται  έναντι οικείων μας προσώπων , εμπλεκόμαστε συχνά σε μια λογομαχία , η οποία ξεκινάει στην προσπάθεια μας να εξηγήσουμε στον άλλον πως αισθανόμαστε αλλά εύκολα καταλήγει σε φαύλο κύκλο κατηγοριών και απόδοσης ευθυνών.

Με βάση τη φράση « η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση», ο « αντίπαλος» στη λογομαχία αυτή τείνει να προβεί στις αντίστοιχες δηλώσεις και έτσι σύντομα η επιχειρηματολογία στοχεύει στην προσβολή του άλλου και όχι στην επίλυση του αρχικού προβλήματος. Ας σκεφτούμε ότι οι μάταιοι καβγάδες οδηγούν στην ένταση και όχι στην εκτόνωση του συναισθήματος του θυμού, οπότε είναι καλύτερο να πάρουμε λίγο χρόνο και να αποστασιοποιηθούμε από το θυμό μας, προτού τον εκφράσουμε.

Ο στόχος είναι να τον εκφράσουμε δημιουργικά και σχετικά ήρεμα, δηλώνοντας ευθέως και κατανοητά τις ανησυχίες και τις ανάγκες μας, ώστε να μας ακούσουν και όχι για να ασκήσουμε κριτική. Η καταστολή του θυμού έχει δυσκολία στην προσπάθεια είτε να μετατρέψουμε εποικοδομητικά το θυμό σε κάτι άλλο είτε να τον καταπιέσουμε.

Ο χρόνια καταπιεσμένος θυμός μπορεί να λειτουργήσει ως αρνητικό φίλτρο κατά την αλληλεπίδραση με τον κόσμο και να έχει καταστροφικές συνέπειες για το άτομο τόσο ως προς τον τρόπο με τον οποίο βιώνει τα υπόλοιπα συναισθήματα όσο και ως προς τη σωματική του υγιεινή.  Συνήθως νομίζουμε πως έχουμε δύο επιλογές : η μια είναι να θυμίσουμε, να εξοργιστούμε και να ξεσπάσουμε. Η άλλη είναι να πνίξουμε , να καταπιέσουμε τον θυμό μας. Η πρώτη επιλογή, σχεδόν πάντα, είναι να ξεσπάσουμε.

Συχνά ακούμε πως είναι καλύτερα να εκφράζουμε  τα συναισθήματα μας παρά να κρατάμε μέσα μας  και το ίδιο ακούμε και για το θυμό: « ξέσπασα και ηρέμησα» λέμε πολλές φορές .

Το θέμα είναι πως ο θυμός δεν λειτουργεί ακριβώς έτσι… Έχετε παρατηρήσει πως γίνονται οι χιονοστιβάδες; Μια σχετικά μικρή ποσότητα χιονιού τσουλά σε μια πλαγιά , επιταχύνει λόγω της  βαρύτητας και στην πορεία της μαζεύει και άλλο χιόνι μέχρι όταν έχει μετατραπεί σε χιονοστιβάδα με τρομακτικές συνέπειες για όποιον βρεθεί στην πορεία της.

Έτσι όταν θυμώνουμε είναι σαν να αφήνουμε μια χιονόμπαλα να κυλάει σε μια απότομη πλαγιά και κάθε φορά που κάνουμε χρήση του δικαιώματος μας να ξεσπάσουμε , την ταΐζουμε, συμβάλλουμε στην οργή της και τη μετατρέπουμε σε χιονοστιβάδα, αυξάνοντας την μάζα και την ταχύτητα της. Αυξάνουμε και δυναμώνουμε το θυμό μας .

Οι συναισθηματικές μας αντιδράσεις είναι ως ένα βαθμό συνήθειες . Και οι συνήθειες με τον καιρό ενισχύονται και αυτοματοποιούνται σε τέτοιο βαθμό  που τις αποδεχόμαστε σαν να είναι η φύση μας « έτσι είναι, θυμώνει εύκολα και όταν θυμώνει γίνεται άλλος άνθρωπος» ακούμε συχνά από τον περίγυρο ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα με μη λειτουργικό θυμό . Η αλήθεια είναι πως το ξέσπασμα του θυμού απλώς θέτει τις βάσεις για το επόμενο ξέσπασμα.

Η έκφραση αυτού του συναισθήματος με κακοποιητικό, βίαιο ή αρνητικό τρόπο δεν είναι αποδεκτό. Στόχος δεν είναι να καταπιέσουμε το συναίσθημα μας, αλλά να μπορέσουμε να τον διαχειριστούμε και να το εκφράσουμε με τέτοιο τρόπο που δεν θα πληγώσουμε τους γύρω μας.

Η δεύτερη επιλογή είναι να μην εκφράσουμε το θυμό μας  αλλά να τον καταπιούμε όπως προ είπαμε, σαν να καταπίνεις μια βόμβα η οποία όταν θα εκραγεί  θα έχει ως θύμα της εμάς τους ίδιους καθώς ο οργανισμός μας θα έχει δεχτεί  όλο το εκρηκτικό κύμα που κλείσαμε μέσα μας. Οι άνθρωποι οι οποίοι έχουν μάθει να καταπιέζουν το θυμό τους, διαμορφώνουν πολλές φορές μια αμυντική στάση ζωής , προκειμένου να μην εκτεθούν  ξανά σε πιθανή εκμετάλλευση.

Χτίζουν ένα τείχος άλλοτε αδιαφορίας δεδομένου ότι – χωρίς συζήτηση και ανάλυση – έχουν βγάλει τα δικά τους συμπεράσματα για τη ζωή και τον κόσμο. Όταν ο θυμός δεν εκφραστεί αυτούσια, ενδέχεται να μετουσιωθεί σε κάποιο άλλο συναίσθημα όπως φόβο, πικρία, άγχος ή ακόμη και κατάθλιψη. Όταν προσπαθούμε να προσπεράσουμε τον θυμό ή τον πόνο, αυτό  συχνά εκφράζονται μέσω «σωματικής στεναχώριας» με πόνους, ενοχλήσεις, κόπωση ή γενικά πτώση του ανοσοποιητικού συστήματος τους.

Ο θυμός , ως αρνητικό συναίσθημα καλό θα είναι να γίνεται αντικείμενο επεξεργασίας και να αποβάλλετε τακτικά. Σε διαφορετική περίπτωση τα αποθέματα που διαθέτει ο καθένας μας σε υπομονή και ικανότητα καταπίεσης, εξαντλούνται κάποια στιγμή, δίνοντας τη θέση τους σε ξεσπάσματα και αναίτιες εκρήξεις, με αφορμές που μοιάζουν και μπορούν να είναι ανούσιες ή τουλάχιστον επουσιώδες.

Είναι σημαντικό να αποδώσουμε στην κάθε περίσταση την ένταση συναισθημάτων που αντικειμενικά και με βάση τη λογική μας της αντιστοιχεί και να διακρίνουμε τις απλά δυσάρεστες από τις καταστροφικές ή εξοργιστικές. Εξίσου σημαντικό είναι να αποδεχτούμε την αδυναμία μας να ελέγξουμε ορισμένες καταστάσεις, όπως πχ την καθυστέρηση μιας πτήσης . Πολλές φορές εκφράζουμε το θυμό μας εξαιτίας του φόβου ότι αυτό ενδέχεται να δημιουργήσει κάποιο ανεπανόρθωτο πρόβλημα σε μια σχέση .

Αν λάβουμε όμως υπόψη μας ότι οι διαφωνίες υπάρχουν σχεδόν σε κάθε μορφή σχέσης, αντί να καταπιέσουμε τα συναισθήματα μας, θα πρέπει να προβληματιστούμε γύρω από το πόσο εύθραυστη είναι η επικοινωνία μας  με το συγκεκριμένο άτομο καθώς και με τα αισθήματα κατωτερότητας και ανασφάλειας που κάποιοι άνθρωποι μας δημιουργούν . Κάποιες φορές ο θυμός στρέφεται απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό και συνοδεύεται από αυτοκαταστροφικές τάσεις ή πράξεις.

Πρόκειται για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες το άτομο δε διαχειρίζεται το θυμό παραγωγικά υπέρ του και τον μετατρέπει σε ενοχικοτητα και αυτοκατηγορια η για εκείνες στις οποίες υπάρχει αδυναμία του ατόμου να αντέξει ένα τόσο  έντονο και δυσάρεστο συναίσθημα όπως αυτό και γίνεται η  στροφή της έντασης κατά του εαυτού. Προκειμένου να αποφύγουμε όσα αναφέρθηκαν οφείλουμε απέναντι στον εαυτό μας να μάθουμε να διαχειριζόμαστε το θυμό με ορισμένες στρατηγικές όπως να παρατηρήσουμε τον εαυτό μας ώστε να διαπιστώσουμε τυχόν σημάδια θυμού, να αποδεχτούμε το συναίσθημα μας και να δράσουμε ανάλογα.

Είναι καλό να περνάμε χρόνο για να ηρεμήσουμε την ένταση μας προτού προβούμε σε πράξεις. Μας δίνεται έτσι η δυνατότητα και να επιλέξουμε τον πιο σωστό τρόπο έκφρασης και να σκεφτούμε τυχόν συνέπειες των πράξεων μας. Όταν εκφράσουμε, λοιπόν, το θυμό μας πρέπει να προσπαθούμε να εξηγούμε τη θέση μας με τρόπο ήρεμο και κατανοητό για τον συνομιλητή μας, προκειμένου να πετύχουμε το στόχο μας, που είναι να καταφέρουμε να μας ακούσουν και να λυθεί το πρόβλημα.

Σε ένα ευρύτερο πλάνο βοηθάει να αναζητήσουμε τις βαθύτερες αιτίες του θυμού μας. Οι συνέπειες της εσωτερικής αυτής πίεσης είναι τα γνωστά σε όλους ψυχοσωματικά συμπτώματα. Δεν τσακώθηκα με κανέναν, δεν έσπασα κάποιο αντικείμενο, δε διεκδίκησα όμως και τίποτα, με αποτέλεσμα να κερδίσω ένα νευρικό σύστημα και οργανισμό ταλαιπωρημένο.

Όποια από τις δύο λέξεις και αν επιλέξουμε πάντα υπάρχει θύμα και αρνητικές συνέπειες. Με άμεσο ή έμμεσο τρόπο στα θύματα μας ας συμπεριλάβουμε πάντα και τον εαυτό μας. Η διαχείριση του θυμού δε συμφέρει ! Ούτε να ξεσπάσουμε την οργή μας προτείνεται, αλλά ούτε και να την κρατήσουμε μέσα μας , μα ποια λύση θα μπορούσε να υπάρξει;

Όσο αδιανόητο και αν ακούγεται σε κάποιους που έχουν στενές σχέσεις με την «τσαντίλα» , η κατεύθυνση που μπορεί να έχει η προσπάθεια μας είναι να μην εξοργιζόμαστε. Είναι αδύνατον να μη θυμώνουμε κάποιες φορές γιατί  αυτό θα έδειχνε  ότι δε μας ενδιαφέρει τίποτα στη ζωή, όμως ο θυμός και η οργή όπως τα προσεγγίζει η ψυχολογία είναι δύο πολύ διαφορετικά πράγματα .

Το ζητούμενο δεν είναι να μη θυμώνουμε  αλλά να θυμώνουμε με έναν τρόπο που να μην βάζει σε κίνδυνο τους στόχους μας και τις σχέσεις μας. Όταν πιστεύουμε ότι η αιτία που θυμώνουμε είναι κάποιος ή κάτι πέρα από εμάς, τότε πράγματι θα αντιληφθούμε ως μόνη λύση τη διαχείριση του. Αυτό μας αφήνει δύο επιλογές όπως προ είπαμε, είτε να ξεσπάσουμε, είτε να τον εσωτερικεύσουμε.

Όταν όμως συνειδητοποιούμε πως εμείς οι ίδιοι προκαλούμε το θυμό μας μέσω του τρόπου που μεταφράζουμε στο μυαλό μας  ένα συγκεκριμένο γεγονός, τότε καταλαβαίνουμε πως εμείς  έχουμε και τον έλεγχο του θυμού μας. Όταν έχουμε τον έλεγχο, σημαίνει πως έχουμε και την επιλογή.

Έχουμε, λοιπόν , την επιλογή να θυμώσουμε ή να απογοητευτούμε αλλά να μπορούμε να διεκδικήσουμε από που διακυβεύεται ή να υπάρχουν οι συνέπειες που προαναφέρθηκαν. Γενικά, ο καθένας μας έχει σίγουρα καλούς λόγους για τους οποίους αξίζει την προσπάθεια να νικήσει και να κερδίσει περισσότερο έλεγχο στη ζωή του !

Σας έχει συμβεί ποτέ να ενοχληθείτε πολύ που κάποιος άργησε σε μια συνάντηση σας αλλά να μην θέλετε να τον βρίσετε η να τον προσβάλλεται η να του κάνετε κακό ή να κόψετε συνεργασία/σχέση μαζί του, αλλά να του εκφράσουμε την ενόχληση σας και να μπορέσετε να συζητήσετε το πρόβλημα; Αν ναι τότε έχετε εμπειρία τι είναι υγιής θυμός, αυτό ονομάζεται διαχείριση θυμού.

Η σωστή διαχείριση του θυμού αποτελεί πρόκληση για όλους μας, γιατί ο λύκος ή η τίγρης μέσα μας κατευνάζονται δύσκολα. Σε περίπτωση, που νιώθουμε ότι συχνά δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το θυμό μας, την ένταση ή τη συχνότητα του , γιατί  είναι υπερβολικές και αυτό έχει αντίκτυπο στις σχέσεις και την καθημερινότητα μας, είναι καλό να συμβουλευτούμε κάποιο ειδικό, και ένας ακόμη  τρόπος για  να μπορούμε να νιώθουμε έντονη ενόχληση,  δυσαρέσκεια και θυμό αλλά να μην εξοργιζόμαστε ώστε  να γλιτώνουμε εμείς και οι γύρω μας τις συνέπειες μπορεί να είναι η βοήθεια από έναν ειδικό, ψυχολόγο/ ψυχοθεραπευτή, όπως αναφέρθηκε.

Ο θυμός είναι ένα απλό ανθρώπινο συναίσθημα, παρόλα αυτά ο τρόπος που κάποιες φορές αντιδρούμε και το εκφράζουμε , μπορεί να είναι δυσλειτουργικός, με αποτέλεσμα να δημιουργούμε προβλήματα στη σχέση μας με το περιβάλλον. Η έκφραση αυτού του συναισθήματος με κακοποιητικό, βίαιο η αρνητικό τρόπο δεν είναι αποδεκτό. Στόχος δεν είναι να καταπιέσουμε το συναίσθημα μας , αλλά να μπορέσουμε να τον διαχειριστούμε και να το εκφράσουμε με τέτοιο τρόπο που δεν θα  πληγώσουμε κάποιον από τον περίγυρο μας.

Ρωτήστε ,λοιπόν , τον εαυτό σας, έχετε κάποιες φορές δυσκολευτεί να ελέγξετε το θυμό σας; Έχετε κάποιες φορές θυμώσει σε τέτοιο βαθμό και με τέτοιο τρόπο που να το κατανοήσετε αργότερα ; Φύγετε , λοιπόν, από την κατάσταση όταν αρχίζετε να νιώθετε θυμωμένοι .

Έτσι θα μπορέσετε να ηρεμήσετε και να σκεφτείτε καθαρά . Ελέγξτε την αναπνοή σας ,πάρτε βαθιές και αργές αναπνοές. Μετρήστε πέντε αναπνοές και επικεντρωθείτε στο να χαλαρώσετε την ένταση στους μυείς στο πρόσωπο και τα μπράτσα. Κάντε εσωτερικό διάλογο. Ο εσωτερικός διάλογος έχει την ικανότητα είτε να διογκώσει , είτε να εξομαλύνει το θυμό  σε μια συζήτηση.

Ο θυμός είναι αποτέλεσμα συσσωρευμένου και καταπιεσμένου άγχους. Μπορεί  ακόμα να υποθάλπει λανθασμένα συναισθήματα, όπως η θλίψη ή ακόμα και η κατάθλιψη. Την ικανότητα να διαχειριζόμαστε σωστά το θυμό μας θα έπρεπε να την διδασκόμαστε από την οικογένεια μας . Όμως στις περισσότερες οικογένειες ο θυμός είναι ένα συναίσθημα απαγορευμένο και θεωρείτε «κακό».

Αυτό έχει σαν συνέπεια να συσσωρεύεται και να εκφράζεται με εκρηκτικά μορφή. Είναι πολύ βοηθητικό να δίνουμε χρόνο  στις εαυτό μας για να καταλάβουμε τι είναι αυτό που μας ενοχλεί , ίσως να μπορούμε να διεκδικήσουμε ότι μας αναλογεί χωρίς να θυμώνουμε.  Αυτό είναι μια συναισθηματική κατάσταση που η ένταση της ποικίλει από έναν απλό ερεθισμό μέχρι έντονη μανία και οργή.

Όταν είμαστε σε αυτή την κατάσταση οι χτύποι της καρδιάς και η πίεση μας ανεβαίνουν και το ίδιο συμβαίνει και με τις ορμόνες μας, την αδρεναλίνη και τη νοραδρεναλίνη. Αυτό προκαλείται από εξωτερικούς ΚΑΙ εσωτερικούς παράγοντες. Μπορεί να θυμώνουμε κατά ενός συγκεκριμένου προσώπου κατά μίας κατάστασης όπως η κίνηση στους δρόμους, μία ακυρωμένη πτήση ή ακόμα και εξαιτίας προβλημάτων που εντοπίζονται μέσα μας. Η ενστικτωδώς, φυσική έκφραση του θυμού , είναι η επιθετική αντίδραση.

Ο θυμός είναι μια φυσική και προσαρμοσμένη απάντηση στην απειλή. Ενέχει δυναμικά , συνήθως , επιθετικά συναισθήματα και συμπεριφορές που μας επιτρέπουν να πολεμήσουμε και να αμυνθούμε, ακόμα, όταν μας επιτίθονται. Μια συγκεκριμένη «ποσότητα θυμού είναι αναγκαία» για την επιβίωση μας. Από την άλλη όμως δεν μπορούμε και να επιτιθέμεθα σε κάθε άτομο όταν αυτό μας ενοχλεί ή μας κατηγορεί . Υπάρχουν νόμοι, πρότυπα και φυσικά κοινή λογική που βάζουν όρια στο που μπορεί να φτάσει ο θυμός μας.

Ο στόχος είναι να καταστείλουμε τον θυμό και να τον μετατρέψουμε σε εποικοδομητική συμπεριφορά. « Ο κίνδυνος είναι ότι αν δεν εξωτερικευθεί ο θυμός μπορεί να γυρίσει προς το εσωτερικό μας , δηλαδή προς τον εαυτό μας . Ο θυμός που στρέφεται προς τον εαυτό μας , μπορεί να προκαλέσει υπερένταση, υψηλή πίεση ή ακόμα και κατάθλιψη», όταν  δεν εκφράζεται μπορεί να προκαλέσει και άλλα προβλήματα , να οδηγήσει σε παθολογικές εκφράσεις του θυμού, όπως παθητική επιθετικότητα ή μια προσωπικότητα που δείχνει κυνική και εχθρική.

Οι άνθρωποι που επικρίνουν συνέχεια τους άλλους και κάνουν κυνικά σχόλια, δεν έχουν μάθει να εκφράζουν εποικοδομητικά το θυμό τους. Δεν μας εκπλήσσει που δεν έχουν και επιτυχημένες σχέσεις, γενικά στη ζωή τους . Τέλος επέρχεται η ηρεμία . Αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο υπάρχει έλεγχος της εξωτερικής συμπεριφοράς, αλλά και των απαιτήσεων καθώς προλαμβάνοντας και  ηρεμώντας τους καρδιακός ρυθμούς, ηρεμούμε τον εαυτό μας και αφήνουμε την ένταση στην άκρη.

Οι θυμωμένοι άνθρωποι έχουν την τάση να ζητούν πράγματα. Δικαιοσύνη, αποδοχή, συμφωνία, θέληση για να κάνουν τα πράγματα με τον δικό τους τρόπο. Όλοι επιθυμούν τα παραπάνω και όλοι τραυματίζονται και απογοητεύονται γιατί δεν τα επιτυγχάνουν αλλά οι θυμωμένοι άνθρωποι τα απαιτούν και όταν οι απαιτήσεις τους δεν ικανοποιούνται, τότε η απογοήτευση προκαλείται  από πολύ αληθινά και αναπόφευκτα προβλήματα στη ζωή μας.

Ο θυμός δεν έχει πάντα διαφορετική κατεύθυνση και συχνά είναι η υγιής, φυσιολογική απάντηση σε αυτές τις δυσκολίες . Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν μια ποικιλία από συνειδητά και ασυνείδητα στάδια για να αντιμετωπίσουν τα θυμωμένα τους συναισθήματα. Οι τρεις βασικές διαδικασίες είναι η έκφραση, η καταστολή και η ηρεμία.

Η καλύτερη συμπεριφορά, λοιπόν, δεν είναι να εστιάσουμε και να βρούμε τη λύση αλλά να εξετάσουμε πως διαχειριζόμαστε και αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα. Κάνοντας ένα πλάνο και ελέγχοντας τη διαδικασία από την αρχή έως το τέλος. Προσπαθήστε να το επιλύσετε βάζοντας τα δυνατά σας αλλά μην είστε αυστηροί με τον εαυτό σας όταν η λύση δεν έρχεται αμέσως .

Αν επιχειρήσετε να το προσεγγίσετε με τις καλύτερες προθέσεις και προσπάθειες και κάνετε μια σοβαρή απόπειρα να το αντιμετωπίσετε κατάματα, τότε θα είναι δυσκολότερο να χάσετε την εμπιστοσύνη σας και να πέσετε στην παγίδα του «όλα ή τίποτα», ακόμα και αν το πρόβλημα δεν λύνεται αμέσως. Οι άνθρωποι αυτοί έχουν την τάση να βγάζουν βιαστικά  συμπεράσματα, να ενεργούν πάνω σε αυτά και κάποια από αυτά να είναι ανακριβή.

Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να κάνετε αν βρεθείτε σε δύσκολη θέση είναι να ηρεμήσετε και να σκεφτείτε πιο διεξοδικά τις απαντήσεις. Μην πείτε το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό σας, αλλά «κατεβάστε» ταχύτητα και σκεφτείτε προσεκτικά τι θέλετε να πείτε.

Την ίδια στιγμή ακούστε, ακόμα πιο προσεκτικά,  τι έχει να πει το άλλο πρόσωπο και πάρτε το χρόνο σας πριν δώσετε οποιαδήποτε απάντηση. Ακούστε με προσοχή τι ακριβώς κρύβεται πίσω από το θυμό. Είναι φυσιολογικό να θέλετε να αμυνθείτε όταν δέχεστε κριτική αλλά να μην επιτίθεστε. Αντιθέτως, ακούστε τι κρύβεται πίσω από τις λέξεις .

Κρατώντας την ψυχραιμία σας, μπορείτε να μη γίνει η κατάσταση, καταστρεπτική. Η κατηγορηματική και όχι επιθετική έκφραση του θυμού είναι η πιο υγιής έκφραση του. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, χρειάζεται να μάθουμε πώς να γνωρίζουμε τι πραγματικά θέλουμε , πως να το παίρνουμε και κυρίως χωρίς να πληγώνουμε τους άλλους. Γινόμαστε κατηγορηματικοί σημαίνει ότι σεβόμαστε τους άλλους και κυρίως τον εαυτό μας.

Ένα άλλο στάδιο, είναι η καταστολή του και ο μεταβολισμός του προς μια άλλη κατεύθυνση. Αυτό συμβαίνει όταν καταπιέζουμε το θυμό μας , σταματάμε να τον σκεφτόμαστε και να επικεντρωνόμαστε σε κάτι θετικό. Ο θυμός και ο φόβος είναι οι μεγάλοι σωματοφύλακες της ζωής μας, αυτοί που μας ειδοποιούν για τις απειλές που δεχόμαστε από το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ανάλογα με το περιβάλλον, στο οποίο έχει διαμορφωθεί η προσωπικότητα μας, έχει διαμορφωθεί και η σχέση μας με το θυμό και το φόβο.

Συνήθως μέσα από την περιπλάνηση των κοινωνικών προτύπων και εντολών , έχουμε μάθει να απομονώνουμε, να ντρεπόμαστε και να κρύβουμε αυτά τα συναισθήματα. Κρύβουμε το φόβο γιατί σημαίνει αδυναμία. Κρύβουμε το θυμό γιατί δεν είναι «πολιτισμένο να θυμώνουμε». Κρατώντας το φόβο εγκλωβισμένο μέσα μας τον μετατρέπουμε σε θυμό και ο εγκλωβισμένος θυμός γεννάει περισσότερο φόβο και ενοχή … Η έκφραση και εξωτερίκευση του φόβου και του θυμού, δηλαδή ο σεβασμός μας στους σωματοφύλακες μας , είναι απαραίτητη για τη σωματική και ψυχική μας υγεία, όπως και για υγιείς σχέσεις με το περιβάλλον μας.

Η υγιής απόκριση στα πληγωμένα αισθήματα και τις προσβολές είναι η συγχώρεση. Για να συγχωρέσετε κάποιον σημαίνει ότι συνειδητά έχετε πάρει την απόφαση να βάλετε στην άκρη κάθε επιθυμία να δείτε αυτό το άτομο πληγωμένο επειδή σας πλήγωσε. Αντί να εύχεστε αυτό το άτομο να αναγνωρίσει την άσχημη συμπεριφορά του και να αισθάνεστε θλίψη για αυτό , μπορείτε να μάθετε να είστε πιο ευγενικό άτομο. Αυτό είναι το πρώτο βήμα, και δεν είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται.

Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορείς να συγχωρήσεις κάποιον μέχρι να νιώσεις ολοκληρωτικά τον πόνο αυτού που σου προκάλεσε. Αν προσπαθήσετε να θάψετε τον πόνο στο ασυνείδητο, η συγχώρεση είναι αδύνατη επειδή ο ασυνείδητος θυμός, η σκοτεινή επιθυμία να πληγώσετε κάποιον παραμένει ζωντανή αλλά χωρίς να το αντιλαμβάνεστε Η κακία όμως που υπάρχει μέσα σας διατηρεί ένα θυμωμένο ʺθύμαʺ .Χρειάζεται να έχετε το κουράγιο να εξερευνήσετε την ανθρώπινη ψυχή πιο βαθιά από όσο θέλετε και να ανακαλύψετε πράγματα για την ανθρώπινη φύση, που είναι άσχημα.

Όταν συγχωρείς απλά αρνείσαι να συνεχίσεις να μισείς κάποιον. Πρακτικά, αυτή η άρνηση για το μίσος είναι μια συνειδητή απόφαση, από τα βάθη της καρδιάς σας. Έτσι εγκαταλείπετε την επιθυμία να νιώσετε ικανοποίηση γνωρίζοντας ότι αυτός που σας πλήγωσε τελικά πληγώθηκε και αυτός. Αξίζει να σημειωθεί ότι η σιωπηλή, κρυφή επιθυμία για ικανοποίηση κρατά ασυνείδητα το θυμό ζωντανό ο οποίος ενισχύεται και αποτρέπει την πραγματική συγχώρεση.

Δεν μπορείτε να αποδράσετε από τις ψυχολογικές επιδράσεις ενός τραύματος και του θυμού. Αυτό που μπορείτε να κάνετε είναι να αντιμετωπίσετε όλο τον ασυνείδητο θυμό και να μάθετε να συγχωρείται πραγματικά.

Κάποιος μπορεί να αναρωτηθεί,  ʺΠώς μπορεί η συγχώρεση και η ανάγκη για αυτοάμυνα να συμβιβαστούν; ʺ Η ψυχοθεραπεία δεν ασχολείται με στρατηγικές άμυνας ή διαμαρτυρίες, ασχολείται με τις ανησυχίες του κάθε ατόμου. Η συγχώρεση είναι μια ατομική πράξη. Η ειρήνη αφορά τον εσωτερικό μας κόσμο.

Και η ερώτηση που πρέπει να απαντήσουμε όλοι, μετά από όλα αυτά, είναι

« εσύ ποιον λύκο θα ταΐσεις»;

 

Ευγενία Μαρούση Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια