Το σύστημα το διαφεντεύει ο διάβολος

Πάνε μερικές εβδομάδες που ενώ αναχωρούσα οδικώς από την Αθήνα, άκουσα στο ραδιόφωνο ένα κομμάτι που καιρό είχα να ακούσω.

diavol-mus

Δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία όταν πρωτοκυκλοφόρησε.  Τη στιγμή εκείνη όμως, κάτι αφύπνισε μέσα μου.  Λίγο οι στίχοι, λίγο ο ρυθμός, λίγο το ηχητικό δείγμα από ένα κουρδικό τραγούδι που παρεμβάλλεται σε σημεία.  Αφού αύξησα αρκετά την ένταση, έφτασα στο σημείο να επιχειρώ να μιμηθώ τραγουδώντας φωναχτά (και παράφωνα) μέχρι και το κουρδικό σκέλος.

Κατά την επιστροφή μου αναζήτησα το κομμάτι.  Οι προσπάθειές μου αποδείχθηκαν άκαρπες μέχρι που επικοινώνησα με τον ραδιοφωνικό σταθμό. Παρά την ασάφεια των στοιχείων που παρέθεσα, ένας παραγωγός φιλοτιμήθηκε και κατάφερε να εντοπίσει το εν λόγω κομμάτι.

Πρόκειται για το «Reflections of a Poem», του κουρδικής καταγωγής-Βιεννέζου Καρουάν.

Παραθέτω τους στίχους του κομματιού, σε ελεύθερη μετάφραση:

Κλέβεις το σύστημα νέου τύπου –
είμαι αναμειγμένος στο πρότζεκτ αναβάθμιση –
η δεδομένη απόχρωση του χρώματός μου
εγείρει την εσωτερική
πλευρά της ακτίνας γάμμα, της ακτίνας φωτός
είμαι μία πνευματική, ουράνια
πηγή (;) φωτός / κάπως έτσι
αυτά που βλέπω, χωρίς εγωιστικά τριπ, χωρίς κόλπα –
η μηχανή διαφεντεύεται από τους νεκρούς
διαφεντεύεται από τον διάβολο –
είμαι νοητικά συνδεδεμένος
βλέπω μακριά από τον διάβολο

Σε ορισμένους ο στίχος μπορεί να φανεί απλοϊκός, γραφικός, πιθανότατα και …ημιμαθώς επιτηδευμένος από έναν άνθρωπο που οφείλει να προσγειωθεί στην “πραγματικότητα”.  Ο ίδιος αντιθέτως, ερμηνεύω τον στίχο ως προϊόν ενός εύρους σκέψης κι ενόρασης, συχνά χαρακτηριστικής των διαπολιτισμικά αμφιταλαντευόμενων ανθρώπων.

Ας τα πάρουμε με τη σειρά:

  • Αναφέρεται στην “ιδιοκτησία” του συστήματος, ως προϊόν υφαρπαγής  ενώ ο ίδιος επιθυμεί την αναβάθμισή του και μετέχει σε αυτήν
  • Διαθέτει ενόραση, με αφετηρία την κληρονομιά του, κι ότι διατυπώνει το διατυπώνει πηγαία, δεν αποτελεί δηλ. υποπροϊόν ενός ματαιόδοξου εγωισμού ή κάποιο επικοινωνιακό τέχνασμα
  • Διατείνεται ότι η μηχανή (το σύστημα) διαφεντεύεται από τους νεκρούς (“εσωτερικά-κενές ανθρώπινες αριθμομηχανές” έρχονται κατά νου εδώ) και τον διάβολο (η στρεβλή φύση που ενυπάρχει στον καθένα και ενίοτε τον καταλαμβάνει)
  • Ο ίδιος όμως είναι “νοητικά συνδεδεμένος” (συνειρμικά με παραπέμπει στο “συλλογικό ασυνείδητο” του Γιούνγκ και στην αρχαιοελληνική έννοια του “Νου”) και ατενίζει πέρα από τον διάβολο.

Βλέποντας την ιδιότητα με την οποία υπογράφω το παρόν κείμενο, κάποιος εύλογα θα αναρωτηθεί: “Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την οικονομική ανάλυση; Που είναι οι αριθμοί και τα γραφήματα;”.

Κάλλιστα θα μπορούσα να επιδοθώ σε μία ανάλυση για το πως η σκιώδης τραπεζική, τα επιτοκιακά ή και άλλα, πιο εξωτικά παράγωγα απειλούν με ένα ακόμα χρηματοπιστωτικό κραχ που θα κάνει την κρίση των ενυπόθηκων ομολόγων υψηλού κινδύνου να φαντάζει ως μία βόλτα στην παιδική χαρά.

Θεωρώ όμως πως μια τέτοια ανάλυση λίγα έχει να προσφέρει από τη στιγμή που αυτά έχουν ήδη πάρει τον δρόμο τους. Είναι βέβαιο ότι μία από τις πάμπολλες χρηματοπιστωτικές φούσκες θα σκάσει όπως συμβαίνει πάντα, προκαλώντας μία αλυσιδωτή αντίδραση κι αυτό θα συμβεί, είτε το αναλύσουμε είτε όχι.  Οι αγορές εξάλλου είναι επιρρεπείς στις ακραίες υπερβολές, λειτουργώντας  ως ένας βρόχος θετικής ανάδρασης από ένα μη αναστρέψιμο, σημείο και μετά.

Φέρνω ως παράδειγμα λοιπόν το κομμάτι του Καρουάν,  με την πεποίθηση ότι απαντήσεις για το τώρα δεν θα βρεθούν αποκλειστικά και μόνο μέσα από ένα συγκεκριμένο σχέδιο, που θα το χαρακτηρίζει μία μονοδιάστατη προσήλωση σε οικονομοτεχνικά στοιχεία.

Τα δυναμικά, μη-γραμμικά, ενίοτε χαοτικά συστήματα (οικονομία, περιβάλλον, κοινωνία, γεωπολιτική) χαρακτηρίζονται από πολυπλοκότητα αμέτρητων διαστάσεων (χώρια που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους). Ως εκ τούτου είναι αδύνατον να προβλεφθεί το οτιδήποτε με απόλυτη ακρίβεια, για τον ίδιο λόγο που δεν μπορούμε να προβλέψουμε τι καιρό θα κάνει σε 18 μήνες.

Χρειάζονται λοιπόν κι άλλες προσλαμβάνουσες που θα επιτρέψουν στον καθένα μας να δει παραπέρα, προκειμένου να ξεκινήσουν να αναδύονται αβίαστα, ουσιαστικότερες απαντήσεις και ενοράσεις.  Καθένας με τον τρόπο του: Άλλος ενδεχομένως, εμποτίζοντας το πνεύμα του με την ανάγνωση κλασικής λογοτεχνίας, άλλος με το να κατεβάζει τον “ψηφιακό διακόπτη” και να επανασυνδέεται με τους γύρω του και με τη φύση, άλλος με το να καλλιεργεί συνειδητά την κριτική του σκέψη χωρίς να ενδίδει σε δογματικές ή συνομωσιολογικές εφέσεις, κ.ο.κ.

Κι αν όλα αυτά ως ένα βαθμό απαιτούν μία διαύγεια, προϋπόθεση της οποίας είναι μία συγκεκριμένη διαθεσιμότητα σε χρόνο και πόρους, τότε μία γερή δόση ειρηνικής ανυπακοής ίσως και να είναι ενδεδειγμένη.  Εξάλλου, το να δούμε πέρα από τον “διάβολο” αποτελεί προτεραιότητα έναντι μιας συναίνεσης (με μόνο «αντιδραστικό» στοιχείο μία άνευ ουσίας, ακατάσχετη γκρίνια), που συντείνει στη διαιώνιση της διαφέντευσής του.

* Ένας βρόχος θετικής ανάδρασης για παράδειγμα προκύπτει όταν τοποθετούμε ένα ανοιχτό μικρόφωνο ακριβώς μπροστά από ένα ηχείο.

 

Ιάσονας Γκιώνης

efsyn.gr

Τα σχόλια είναι κλειστά.




EmailEmail
PrintPrint